Apple wil nieuws per gebruik afrekenen
Apple onderhandelt met nieuwsuitgevers over actueel nieuws voor de vernieuwde Siri, en opvallender dan het budget is de rekenwijze: uitgevers krijgen alleen betaald als Siri hun artikelen daadwerkelijk gebruikt. Nederlandse uitgevers hebben één collectieve deal met big tech, en die gaat expliciet niet over AI.
Dit artikel is geschreven door AI en door een mens gecontroleerd vóór publicatie.
Apple is in gesprek met nieuwsuitgevers over meerjarige deals waarmee de vernieuwde Siri actueel nieuws kan leveren, meldt The Wall Street Journal. Het bedrijf benaderde uitgevers de afgelopen maanden en besprak volgens de krant een “nine-figure budget” voor die betalingen. Dat komt neer op minimaal 100 miljoen dollar, schrijft Nieman Lab.
Het bedrag is niet het interessantste deel. Apple stelt volgens de krant “a variable compensation plan” voor: uitgevers worden alleen betaald wanneer Siri AI hun content gebruikt. Dat is een breuk met hoe AI-licenties tot nu toe zijn gesloten: vaste bedragen voor brede toegang tot content, volgens TechCrunch de standaardpraktijk in de sector.
Voor uitgevers verandert daarmee de aard van de inkomsten: een vaste licentiesom is een bekend getal in de begroting, een variabele vergoeding hangt af van hoe vaak een assistent jouw artikel besluit te gebruiken.
Apple doet dit al, bij Apple News+
Voor Apple News+ betaalt het bedrijf nieuwsorganisaties al “proportionate to the share of clicks they generate within the platform”, schrijft Sarah Scire bij Nieman Lab. Wie meer clicks trekt, krijgt een groter deel van de pot.
Bij een spraakassistent is een click alleen geen bruikbare eenheid, en wat Apple gaat tellen, welke tarieven gelden en wie is benaderd, staat in geen van de berichten.
De markt voor betalen per gebruik staat er al
Apple stapt in een markt die al vorm heeft gekregen: rond AI-producten die actuele informatie van nieuwssites ophalen, zijn marktplaatsen ontstaan die uitgevers daaraan willen laten verdienen, beschrijft Nieman Lab in een bespreking van het rapport ‘Same Gatekeepers, New Tollbooths’ van het Open Markets Institute.
Microsoft kondigde in februari 2026 een Publisher Content Marketplace aan met een pay-per-use-model; Cloudflare startte in de zomer van 2025 een pay-per-crawl-marktplaats waar uitgevers zelf hun tarief instellen.
De tussenpartijen houden een deel van de opbrengst. ScalePost neemt ongeveer 15 procent van de inkomsten van rechthebbenden. Van Cloudflare schatten de rapportauteurs dat op ongeveer 30 procent, grotendeels op basis van gesprekken met betrokkenen. TollBit en Sphere laten uitgevers hun volledige opbrengst houden en rekenen AI-bedrijven in plaats daarvan een transactiefee. Hoeveel Microsoft afneemt van deelnemers aan zijn marktplaats was in mei nog niet bekend, meldt Nieman Lab.
De vergelijking die het rapport erbij haalt is Spotify, dat historisch 30 procent van de streaming-inkomsten nam. ProRata.ai bouwde een eigen antwoordmachine op uitsluitend gelicentieerde content, deelt abonnements- en advertentie-inkomsten 50/50 en betaalt elke uitgever naar hoe vaak zijn content in de antwoorden opduikt.
De denktank heeft een uitgesproken anti-big-tech-agenda; de kern van de waarschuwing is niettemin nuchter genoeg. Uitgevers zitten klem: dezelfde bedrijven die AI-producten bouwen en uitgevers websiteverkeer afnemen, bepalen ook hoe de vervangende inkomsten eruitzien. Big Tech is volgens de auteurs “occupying both sides of the value chain simultaneously”, staat bij Nieman Lab.
Wat nu wordt afgesproken, ligt straks vast
Daarom is een gerucht over onderhandelingen bij Apple meer dan een gerucht. “The deal structures, price precedents, intermediary take rates, and governance norms taking shape now will be difficult to revise once they are normalized”, schrijven Courtney Radsch en Karina Montoya in het door Nieman Lab beschreven onderzoek.
Als Apple zijn variabele model erdoor krijgt bij Amerikaanse uitgevers, is dat een prijsprecedent voor wie daarna aan tafel komt.
Nederland zit niet aan die tafel, voor zover bekend
Uit de beschikbare berichtgeving blijkt niets over onderhandelingen buiten de Verenigde Staten, ook niet of Nederlandse uitgevers in beeld zijn.
De onderhandelingsstructuur bestaat hier wel. Nederlandse mediabedrijven, onder meer DPG, Mediahuis, FD Mediagroep, De Groene Amsterdammer, RTL en Roularta, richtten in 2023 Stichting OPR op om gezamenlijk met techplatforms te onderhandelen, meldde Villamedia. Google, Meta en Apple werden daarbij expliciet genoemd.
De eerste collectieve licentiedeal kwam er in april 2025. OPR sloot die namens elf Nederlandse nieuwsorganisaties met Google, schrijft NDP Nieuwsmedia, de branchevereniging van Nederlandse nieuwsbedrijven. De beperking staat erbij: “De gemaakte afspraken gelden alleen voor de eerdergenoemde snippets en niet voor het gebruik van nieuwscontent voor AI-doeleinden.”
De enige collectieve afspraak die Nederlandse uitgevers met een groot techbedrijf hebben, gaat dus over korte fragmenten in zoekresultaten en laat AI-gebruik ongeregeld. In de VS wordt intussen de rekeneenheid bepaald waarmee nieuws in een assistent straks wordt afgerekend.
