Meer dan 200 nep-lokale nieuwssites verdwenen. Niemand weet waarom

Een van de verslaggevers van Prism Grand Traverse County heette Dr. Elena Rodriguez. Ze bestond niet, en geen van de andere bylines op het netwerk ook. Het bedrijf noemde ze zelf “AI-personas”. De artikelen die ze ondertekenden waren volgens Interlochen Public Radio met AI samengeraapt uit het werk van echte redacties in noordwest-Michigan, licht aangepast en onder een nieuwe naam opnieuw gepubliceerd.

Sinds half augustus is het hele netwerk weg. Meer dan tweehonderd sites, honderden domeinen, duizenden artikelen: op de plek waar prismnews.com stond, resteert volgens Interlochen Public Radio één regel tekst. “We have currently completed our initial experiment. A big thank you to all who participated and gave their feedback. All activity is suspended for the foreseeable future.” Ook de Facebook-pagina’s van de nepredacties, waaronder die voor Grand Traverse en Iron County, zijn leeggehaald: maanden aan links en korte berichten verdwenen. Op vragen om commentaar reageerde het bedrijf niet.

Een paar maanden om tweehonderd redacties te bouwen

Het ging snel. Prism kondigde zijn start aan in mei 2026 en presenteerde zich als antwoord op de Amerikaanse news deserts, de gebieden waar geen lokale journalistiek meer over is. Eigen verslaggeving leverde het Israëlische bedrijf niet. Het herschreef die van anderen.

De zelfbeschrijving van het bedrijf gaf reden tot scepsis. “This is bigger than better journalism. This is the complete reinvention of how humanity stays informed. What if Bloomberg, Vice, and CNN were born today, with zero humans, zero legacy, and infinite AI scale?” Geen mensen, geen erfenis, oneindige schaal: dat was de belofte. De tagline op de sites luidde “the stuff mainstream media skips, finally getting the coverage it deserves”. Poynter noemt het geheel pink slime: sites die zich voordoen als legitieme lokale nieuwsmedia. Investeerders vond Prism wel. Emily Horne meldde in de Substack-nieuwsbrief Spin Class dat het bedrijf naar verluidt durfkapitaal ophaalde; namen en bedragen noemt Mahadevan niet.

De schade was niet alleen abstract. Volgens Poynter alarmeerde Prism overheidsfunctionarissen. Hoeveel mensen de nepberichtgeving hebben gezien, zegt Mahadevan niet.

Publiceren was het enige wapen

Drie redacties gingen erachteraan: Interlochen Public Radio, Source New Mexico en Spin Class. Ze legden het plagiaat en de onwaarheden bloot, en Poynter meldt de opschorting als iets wat daarop volgde. Maar Alex Mahadevan, directeur van MediaWise en verbonden aan Poynter, houdt zijn conclusie uitdrukkelijk open: “So kudos to Maxwell Howard, Patrick Lohmann, Horne and others who flagged the dubious outlet, although I can’t say for sure that their reporting led to the suspension.” Prism zelf noemt geen enkele externe oorzaak en spreekt van een afgerond experiment.

Dat is de onaangename kern van deze zaak. Het beste denkbare resultaat, een netwerk van tweehonderd nepsites dat van het net verdwijnt, valt niet toe te schrijven aan het werk dat het blootlegde. Vast staat wel dat de redacties niets anders tot hun beschikking hadden dan publiceren. Mahadevan in Poynter: “Local news outlets face an unfair fight against sites like Prism News. Legal action is expensive. Scraping content and scaling such networks is cheap and easy.” Naar de rechter stappen kost geld dat lokale redacties niet hebben; content scrapen en er honderden sites van maken kost bijna niets.

Waarom dit in Nederland zou landen

De omstandigheden waarin een Prism-achtig netwerk zou landen, zijn hier in kaart gebracht. De hyperlocal, een nieuwssite zonder offline moedermedium, is volgens onderzoek van de Hogeschool Utrecht de meest voorkomende lokale mediavorm in Nederland: in 2020 waren er 664, bijna een verdubbeling sinds 2012. Elke gemeente had er in 2020 minstens één. Juist die hyperlocals blijven volgens dat onderzoek, gepubliceerd door het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek, achter bij andere lokale media in het bieden van een colofon waarin staat wie de site exploiteert. Precies daarop ontmaskerden Amerikaanse journalisten Prism: er stond geen mens achter de namen. De meest recente meting hiervan dateert van 2020.

De structurele kant beschrijft NDP Nieuwsmedia, de brancheorganisatie van nieuwsuitgevers, die belang heeft bij strengere regels: AI-bedrijven scrapen nieuwssites zonder toestemming en negeren stelselmatig de technische middelen waarmee uitgevers zich uitsluiten. Het publiek is al bij de machines. NDP Nieuwsmedia haalt het Digital News Report 2025 van het Commissariaat voor de Media aan: 1 op de 20 Nederlanders haalt nieuws bij chatbots, onder jongeren 1 op de 10. Waar Amerikaanse redacties het bij publiceren moeten laten, legt de branchevereniging haar hoop bij Brussel en Den Haag: een transparantieverplichting in de AI Act, en volgens het Commissariaat mogelijk investeringsverplichtingen of quota voor techbedrijven.

Een paar maanden had een klein bedrijf nodig om tweehonderd nepredacties op het werk van anderen te bouwen. Drie redacties legden het netwerk in de zomer van 2026 bloot, en of dat iets uithaalde weet niemand.